stamboom LAMPE

 

 

Kerken in Amsterdam die bij de dopen zijn vermeld

1. Protestantse Kerken

 

De Oude Kerk  (Oudekerksplein) en de Nieuwe Kerk (bij de Dam)


Nieuwe Kerk , bij de Dam


Oude Kerk, tussen de Oudezijds
Voorburgwal en de Beurs  

 

De Oude Kerk is het oudste gebouw van Amsterdam, en dateert  van 1300. Zie verder >>
In het begin van de 15de eeuw kwam er een tweede kerk voor het westelijke deel van de stad: de Nieuwe Kerk. Sindsdien sprak men van de Oudekerks- en Nieuwekerkszijde, wat spoedig verkort werd tot Oude- en Nieuwezijde. De Oude Kerk bleef voorlopig de hoofdkerk van Amsterdam. De stadsbranden van 1421 en 1452 hebben de Oude Kerk wonder boven wonder niet gedeerd. Na de Alteratie van 1578 waren de beide kerken protestants.


Dopen in de Oude Kerk: Roelofje Maijer (1699), Anna Maria Starck (1722 )

Dopen in de Nieuwe Kerk: Nathaniel Jacobsz de Put (1664), Angenita Tailer (1674), Catrina Ferralijn (1685), Jannes Ferrallin (1685), Joh. van Tinteren (1773), Jan Hendrik Roosenveldt (1773), Johanna Roosenveldt (1797), Dirck Munter (1689),

Zuiderkerk (Nieuwmarkt, Jodenbuurt)

De Zuiderkerk is ontworpen door Hendrick de Keyser en is gebouwd in de jaren 1603-1611. Het was de eerste speciaal voor het protestantse eredienst gebouwde kerk (de Alteratie had plaatsgevonden in 1578). De kerk is een pseudo-basiliek en bestaat uit een middenbeuk en twee iets lagere zijbeuken. De topgevels aan de noord- en zuidzijde zijn zeer rijk in renaissance vormen gedecoreerd. Ook bij de Noorderkerk zien we afgeknotte met balustrades bekroonde topgevels. Ongebruikelijk waren de rechthoekige vensters; in de Noorder- en Westerkerk werden ze niet toegepast. De fraaie toren, de Zuidertoren, eigendom van de gemeente, kwam pas in 1614 gereed. De kerk werd in 1970 wegens bouwvalligheid gesloten en is in de jaren 1976-1979 gerestaureerd. De kerk is tegenwoordig een informatiecentrum van de Dienst Ruimtelijke Ordening.


Zuiderkerk

Dopen: Barent van Tinteren (1717), Johannes de Vrij (1780),

 

Westerkerk (Rozengracht, in de Jordaan)

De stadsuitleg van 1613 maakte het noodzakelijk om nieuwe kerken te bouwen. In 1620 werd besloten twee kerken te bouwen, de Noorderkerk en de Westerkerk. De Westerkerk zou een grote kerk worden en daarom werd de bevolking van het nieuwe stadsgedeelte alvast aan een kleinere kerk geholpen: de Noorderkerk. De eerste steen voor de Westerkerk werd gelegd op 9 september 1620.
De Westerkerk is ontworpen door Hendrick de Keyser en vertoont veel overeenkomsten met de twintig jaar eerder gebouwde Zuiderkerk, maar de totaalopzet is monumentaler. Na de dood van Hendrick de Keyser op 15 mei 1621 werd de bouw voortgezet door zijn zoon Pieter, die hem opvolgde als stadsbouwmeester. De kerk werd op Pinksteren 1631 in gebruik genomen en was toen de grootste voor de protestantse eredienst gebouwde kerk ter wereld


Westerkerk, Rozengracht in de Jordaan

Dopen: Aris Munter (1681), Angenietje Tijlardt (1681), Joorus Munter (1714), Jan Munter (1718), Maria Maijer (1701), Barend Arend van Tinteren (1779, 1784), Willem van T. (1798), Alida v. T. (1801)

Noorderkerk (Noordermarkt, in de Jordaan)



Toen in het begin van de 17e eeuw werd begonnen met de bouw van de Amsterdamse grachtengordel ontstond het plan voor een grote protestantse kerk tussen de Prinsen- en Keizersgracht, de latere Westerkerk. Een mooi plan, maar de bewoners van de nieuwe stadswijk bij de Haarlemmer Poort, later de Jordaan genoemd, vonden de afstand naar die kerk te groot en verzochten de vroedschap een kleinere kerk of kapel te bouwen op de Princenmarckt, zoals de Noordermarkt toen nog heette.
Zo werd op 15 juni 1620 de eerste steen gelegd voor de Noorderkerk en al in 1623, nog vóór de Westerkerk, was het gebouw klaar, naar een oorspronkelijk ontwerp van stadsarchitect Hendrick de Keyser, die overigens al in 1621 stierf.

De kerk is gebouwd in de vorm van een Grieks kruis in combinatie met een achthoek en is een van de oudste voorbeelden van de protestantse kerkbouw in Nederland.

Dopen: Dorothea van Tinteren (1770), Gijsbertus van Tinteren (1774), Aaltje Oukoop (1724)


Amstelkerk (Amstelveld 10)

In de jaren 1668-1670 werd de Amstelkerk gebouwd als noodkerk voor de bewoners van het nieuw aangelegde tweede deel van de grachtengordel. Het ontwerp van stadsbouwmeester Daniël Stalpaert was zo eenvoudig uitgevoerd dat men sprak van een "preekschuur". Uiteindelijk werden de plannen voor een grote stenen kerk op het Amstelveld niet uitgevoerd en is de "noodkerk" tot op de dag van vandaag blijven staan. Stadsherstel Amsterdam heeft de kerk inmiddels gerenoveerd en ingericht voor meerdere functies, zoals concerten, recepties en lezingen. Ook Stadsherstel zelf heeft in de kerk kantoor. De kerk is alleen buiten kantoortijden beschikbaar.


Kerkstraat in het midden met de Reguliersgracht links en rechts

Dopen: Margreta Mijdam (1726)


Nieuwezijds Kapel (Heilige Stede)


 De Nwe Zijdskapel tussen
het nog niet gedempte Rokin en de Kalverstraat

De oorspronkelijke Nieuwezijds Kapel, ook wel de Kapel Ter Heilige Stede genoemd, dateerde uit 1347 en was een van de belangrijkste religieuze bouwwerken van Amsterdam. De kapel werd gebouwd op de plek waar zich in 1345 het Mirakel van Amsterdam voltrok.

Mirakel
Een stervende man had van de priester het laatste sacrament toegediend gekregen. Nadat de geestelijke vertrokken was moest de zieke overgeven; het braaksel werd in het vuur gegooid. De volgende morgen bleek dat ook de hostie in de vlammen was beland, maar niet verbrand was. De Heilige Hostie werd in een processie naar de Oude Kerk gebracht, maar werd wonderlijk genoeg meteen weer teruggevonden in het huis van de zieke. Twee jaar later werd op de plaats van het sacramentswonder, de Heilige Stede, een kapel ingericht waar de miraculeuze hostie werd getoond in een kristallen monstrans. Deze kapel brandde in 1452 af, maar ook toen bleef de hostie gespaard in het vuur. Sindsdien zouden er meer wonderen hebben plaatsgevonden rond het sacrament en werd de Heilige Stede een populaire bedevaartsbestemming, die veel pelgrims trok.

Brand
Kort na de brand van 1452 verrees een nieuwe kapel die op de Oude Kerk geïnspireerd was. Het gotische gebouw was een driebeukige hallenkerk die naar het oosten gericht lag. De ingang van de kapel lag aan de Kalverstraat, het halfronde koor lag tegen het Rokin aan. Aan de noordwestzijde van de hallenkerk was een zijkapel gesitueerd, op de plek waar het mirakelhuis had gestaan.                          
Bij de Alteratie in 1578 dreigde de kapel te worden gesloopt, maar zij werd eerst enige tijd gebruikt als paardenstal, stadsturfhuis en ‘zoutkasse’. Uiteindelijk namen aan het begin van de 17de eeuw de Duits sprekende gereformeerden er hun intrek.

Sloop


Aan het einde van de negentiende eeuw verkeerde de Nieuwezijds Kapel in bouwvallige staat. De Nederduitsch Hervormde Gemeente had het plan opgevat om de kapel af te breken en een moderne vervanger te bouwen.
De ingang van het kerkgebouw is daarbij verplaatst naar het Rokin (nr 78). De ingang van een apart kapel daaraan (haaks op de oude) is aan de Wijde Kapelsteeg.


Waalse Kerk (vanaf begin 15de eeuw)


Gevel aan het
Walenpleintje

De Waalse Kerk is de vroegere kapel van het klooster der Paulusbroeders. Het klooster van de Paulusbroeders werd in 1409 gesticht op het terrein achter de Oudezijds Achterburgwal, ongeveer ter hoogte van de huidige Oude Hoogstraat. De kapel werd in 1496 ingewijd. Na de Alteratie van 1578 werd het klooster door het stadsbestuur geconfisqueerd, waarna de kloosterkapel dienst deed als opslagplaats en proveniershuis (liefdadig gesticht). In 1586 kreeg de Waals-hervormde gemeente toestemming om in de kloosterkapel Franstalige kerkdiensten te houden. De kapel werd toen omgedoopt in "Walenkerck" of Waalse Kerk.
In 1616 werd aan de noordkant van het voormalige kloosterrein tussen de woonhuizen aan de Oude Hoogstraat een poortje gebouwd door Hendrick de Keyser. Het poortje is versierd met doodshoofden, een verwijzing naar de uitvaarten die aan deze zijde van de Waalse Kerk plaatsvonden.

De Waals-hervormde gemeente bestond uit Franstalige gereformeerden ("Hugenoten") die uit angst voor de Katholieke repressie de Zuidelijke Nederlanden en Frankrijk waren ontvlucht en in Amsterdam een goed heenkomen hadden gezocht. De kloosterkapel bestond slechts uit een middenbeuk en een noordelijke zijbeuk en was spoedig te klein om de groeiende gemeente te herbergen.

In 1661 werd de kerk met een een zuidelijke zijbeuk uitgebreid, waardoor de Waalse Kerk haar huidige vorm kreeg: een driebeukige kerk, overkapt met houten tongewelven en ondersteund door ronde zuilen met achthoekige kapitelen (waarvan het bladwerk later is verwijderd). De vormen van de nieuwe zijbeuk werden consciëntieus aan de Middeleeuwse kerk, in gotische stijl, aangepast. Het classicistische poortje aan het Walenpleintje stamt uit 1647.
De kerk werd in 1885 verbouwd, waarbij de gevel aan het Walenpleintje werd vernieuwd, in neo-renaissance. Deze nieuwe gevel kwam niet in de plaats van de oude, maar werd tegen de oude gevel aangemetseld.

Bron: www.bma.nl

Dopen: De kinderen van Pieronne Boubaij en Jean bruné (1656-1666), kinderen van de familie Van der Deijster (1663-1685, "Oude Waalse Kerk"), Madeleine (Lena) Fouquet (1696), Maria Parpet (1646), Nathanael Larché (1702), Jean Larché(1704).



Engelse Kerk

In Amsterdam bestaan ook een Engelse of Presbyteriaanse kerk. Deze staat op het Begijnhof, tussen de Nieuwezijds Voorburgwal en het Spui. Het Begijnhof was de enige katholieke instelling die na de Alteratie van 1578 bleef bestaan. Wel moest de kapel in 1607 aan de Engelse presbyterianen worden afgestaan. Sindsdien heet de kapel de Engelse Kerk.

Zie ook http://www.begijnhofamsterdam.nl/  
 


Dopen
: Simon Taylor (1676), John Tayler (1684)
 

2. Katholieke kerken

Na de Alteratie in 1578 was het niet-gereformeerden verboden om publiekelijk godsdienstoefeningen te houden. De Rooms Katholieken waren om die reden genoodzaakt kerkdiensten te houden in woonhuizen en schuilkerken.


Posthoornkerk


Huis behorende bij de
RK-schuilkerk 'De Posthoorn'.
Rechts poortje Posthoorngang,
Brouwersgracht tussen de
nummers 81-89.
datering: 1830 - 1840

Dit  is een schuilkerk gevestigd in het achterhuis van Prinsengracht 7 te Amsterdam.
Eerst werd gebruik gemaakt van een kerkruimte in "'t Friesche Wapen", op de hoek van de Korte Prinsengracht en de Haarlemmerstraat. Rond 1687 verhuisde de kerk naar de statie De Posthoorn op de Prinsengracht. Dat was de voormalige behuizing van de postkoets naar Haarlem. Hiervan is nog steeds een Posthoorn in de gevel te zien boven de oorspronkelijke toegang tot het schuilkerkje, het poortje van de Posthoorngang aan de Brouwersgracht tussen de nummers 81 en 89.


Posthoornkerk
in de Haarlemmerbuurt

Uiteindelijk kon men als Rooms Katholiek openlijk kerken en werd in 1861 aan de Haarlemmer Houttuinen de Posthoornkerk als opvolger van het schuilkerkje in gebruik genomen. (foto: bma.amsterdam.nl; wikipedia)

 



Bron: http://home.hccnet.nl/aw.slager/html/koene.html

Dopen: Maria Johanna Lubeek (1784) , Lambertus Veltman (1794), Maria Veltman (1797)

Kerk ‘t Boompje

Deze schuilkerk is rond 1628 gebouwd door de franciscanen in de Kalverstraat 215/Rokin 168. Dit is op de plaats waar heden V&D gevestigd is (2015). In dit pandje was eens een bierbrouwerij gevestigd, waar 'het Boompje' uithing. Zo kwam de kerk aan zijn naam.
In 1676 werd de kerk ("de Boom") vergroot tot aan het Rokin en midden 18e eeuw verbouwd. De kerk is op 17-1-1911 gesloten en afgebroken. Er is een nieuwe Boomkerk aan de Admiraal de Ruyterweg gebouwd, de "St Franciscus van Assisie". De 2 gevelstenen van de oude kerk zijn daar ingemetseld.
 
Bron: Ons Amsterdam, juni 1970, blz. 166

Dopen: Helena Gortman (1719), Cornelius Gortman (1722),Christina Hupperman (1770), Wilhelmus Engels (1799).

Kerk ’t Haantje

 

De naam Haantje is een verbastering van Heintje, en komt van Heintje Hoeksteeg. Daar was de ingang van deze kerk.        
Deze huiskerk is gebouwd in 1661-1663 op de zolders van het voorhuis en de twee achterhuisjes in de steeg.
De voorgevel is in de eerste helft van de 19de eeuw verbouwd en de inmiddels verouderde kerk wordt dan niet meer '’t Haantje' genoemd maar 'Ons'Lieve Heer op Solder'.  Adres: Oudezijds Voorburgwal.   Zie verder >>  

 

Dopen: Tussen 1660 en 1670 kinderen van Gerrit Otter en Eva Steenhouwer (voorouders van Sijbrand ter Koele)


Kerk “De Papegaai“          

Met het advies een kwartiertje voor God te nemen worden passanten in de Kalverstraat aangespoord de drukte te ontvluchten en tot rust te komen in de H.H. Petrus en Pauluskerk op nummer 58. De betreffende locatie kent een lange traditie als plaats van contemplatie en bezinning. Al in de tweede helft van de zeventiende eeuw was hier, in het woonhuis van de familie Bout, een schuil- of huiskerk gevestigd. Dergelijke katholieke schuilkerken waren na de Alteratie van 1578 in verschillende woonhuizen in Amsterdam opgericht. De schuilkerk in het huis van de familie Bout stond bekend onder de volksnaam De Papegaai.


Plattegrond met de verschillende
fasen van De Papegaai
(1710, 1848, 1899)

In de loop der eeuwen heeft de kerk door nieuwbouw en verbouwingen verschillende gedaanten gekend. De huidige kerk is in een drietal fasen tot stand gekomen, beginnend bij de nieuwbouw van de kerk in 1848 op het terrein tussen de Kalverstraat 58 en de Nieuwezijds Voorburgwal (naar ontwerp van G. Moele). Deze kerk had een middenschip dat oost-west gericht was. Langs de centrale as stonden aan weerszijde twee maal drie kolommen. In 1899 werd het woonhuis waarin de voormalige schuilkerk ooit gevestigd was, gesloopt. Door de ruimte die hierdoor ontstond kon de voorgevel van de kerk naar de Kalverstraat verplaatst worden en de kerk vergroot. Bij deze verbouwing werden aan de oostzijde van het schip aan beide zijden van de centrale as twee maal twee kolommen bijgeplaatst en werd de vloer verstevigd met ijzeren balken. Tot slot werd de kerk in de twintigste eeuw aan de westzijde uitgebreid met ondermeer het transept, een priesterkoor en zijkapellen.

Dopen: In deze kerk zijn zijn tussen 1660 en 1670 kinderen gedoopt  van Gerrit Otter en Eva Steenhouwer (voorouders van Sijbrand ter Koele)     

 


Kerk de Lelie


De Toren


Kerk de Lelie

In 1726 wordt de kerk De Lelie verruimd door toevoeging van het ernaast gelegen huis van de familie Cromhout. Na de verbouwing kreeg de kerk de naam Geloof, Hoop en Liefde. De kerk was niet groot, maar had een rijk interieur. De kerk Geloof, Hoop en Liefde bevond zich aan de Nieuwe Zijds Voorburgwal 338 op de plaats waar nu het restaurant Kantjil & De Tijger gelegen is.

Dopen: Sophia Sam (1715) en Lijsbeth Sam (!721), Catharina Emmerentia Swart (dochter van Jacob Swart en Emerentia van Gelder) 1773.         

Kerk de Toren

De kerk stond in het huis 'De Toren" aan het Singel, ten noorden van de Bergstraat, bij de inmiddels verdwenen Jan Roodenpoortstoren.

Dopen: Wilhelmus Sam (!719)        

Kerk de Duif

Het schuilkerkje "Het Vrededuifje" was gebouwd tegen de achtergevels aan van vijf huisjes aan de Kerkstraat, vlakbij de Spiegelstraat. De toegang tot de kerk bevond zich in één van die huisjes.

Dopen: Henricus Brunsvelt (1725)      

Kerk de Pool

De Annakerk werd in 1720 door pastoor Gerard van Wijckersloot verplaatst van het Kattenburgerplein naar de IJgracht (Prins Hendrikkade). Deze schuilkerk Sint Anna wordt ook wel De Pool genoemd naar het pakhuis en woonhuis De Pool waarin zij zich bevond.

Dopen: Jan Gortman (1727), Catharina ter Kole (1796)  Maria Elisabeth Gortman (1756).

Kerk de Star

Een speciaal voor dat doel gebouwde schuilkerk (1696), aan de Spinhuissteeg. Ook 't Spinnetje genoemd.

Dopen: Anna ter Koele (1791), Catharina ter Kole (1796), Johannes Fredericus ter Koele (1799)


Mozes en Aäron kerk
vervangt in 1837 de
oude schuilkerk

Mozes en Aäron kerk

Een speciaal daarvoor gebouwde schuilkerk (1685), maar zoals vereist zonder uiterlijke kenmerken van een kerk. Bestond (1691) uit een huis ("Moyses"), 2 aangrenzende huizen (waaronder het huis Aron) en een drietal achterliggende pakhuizen. Zo ontstond een blok van 6 panden tussen de Houtgracht en de Breestraat (het huidige Waterloopleinde en de huidige Jodenbreestraat). Zie verder >> en ook >>

Dopen: Anna Begagel, gedoopt 1703), Joannes Begagel (1726), Joanna Begagel (1731), Paulus Begagel (1732), gezin Hilge-Middendorp (1793-1810).

 

Verdere bronnen:

HOME