stamboom LAMPE

 

 

 

Torens in Amsterdam


Schreierstoren  


Munttoren


Oude Kerk 


Zuiderkerk


Westerkerk


Montelbaanstoren



In de 17de eeuw was Amsterdam al op grote afstand te zien door het prachtige panorama van stadstorens. De torens, ook de kerktorens, waren eigendom van de stedelijke overheid. Ze waren niet alleen oriëntatiepunten en horloges van de stad, maar dienden ook als uitkijkpost (brandwacht). Overigens hadden de torens niet alleen nut; ze dienden ook als "cieraet deser stede". Het grote aantal torens dat Amsterdam had, illustreerde de grote rijkdom van de stad.     
                                                        
De toren van de Engelse Kerk op het Begijnhof behoort met de Schreierstoren tot de oudste torens van Amsterdam. Het zijn resp. een kerk- en een vestingtoren. Van de grote torens, de sieraden van de stad, is de Oudekerkstoren de oudste. Dit is de toren van de Oude Kerk die in 1565 een nieuwe spits kreeg, in de vroeg-renaissance van Joost Jansz. Beeldsnijder, genaamd Bilhamer. De toren is 67 m hoog (de stenen voet 36 m, de houten spits 31 m).

Dat de torens vooral ook ter verfraaiing van de stad dienden, blijkt wel uit de Montelbaanstoren en Munttoren. In beide gevallen betreft het hier overblijfselen van Middeleeuwse vestingtorens, die in de 17de eeuw (resp. in 1606 en 1620) een nieuwe bekroning kregen. De siertorens waren ontworpen door stadsbouwmeester Hendrick de Keyser, in renaissance-stijl. De Montelbaanstoren is 48 m, de Munttoren 41 m hoog.
Niet alle oude vestingtorens kregen een sierbekroning: de Schreierstoren (±1487) behield zijn Middeleeuwse verschijningsvorm. Gelukkig is deze toren niet gesloopt. Het is met de Waag op de Nieuwmarkt het meest intakte overblijfsel van de Middeleeuwse stadsvesting.

De nieuwe protestantse kerken in de 17de eeuwse stadsuitleggingen kregen fraaie torens, maar ook deze waren eigendom van de stad, dus niet van de kerkgemeente, ook al waren het duidelijk kerktorens. De Zuider(kerks)toren (1614), de toren van de Zuiderkerk, was ontworpen door stadsbouwmeester Hendrick de Keyser, in renaissance-stijl. De toren is bijna 70 m hoog. De Westertoren (1638), de toren van de Westerkerk, is anders uitgevoerd dan het ontwerp van Hendrick de Keyser. Hier is sprake van een overgangsstijl naar het Classicisme. De toren werd vroeger wel aan Jacob van Campen toegeschreven, maar erg waarschijnlijk is dat niet. De Westertoren is 85 meter hoog en is daarmee de hoogste toren van de stad. De toren wordt bekroond door de keizerskroon van het stadswapen.


Er waren nog twee andere vestingtorens met een sierbekroning van Hendrick de Keyser: de Jan Roodenpoorts toren (op de Torensluis; linker foto) en de Haringpakkers-toren (op de Prins Hendrik kade bij het Singel). Deze torens zijn helaas gesloopt in 1829 (maar er zijn bij Amsterdam-minnende organisaties plannen tot herbouw!).  


Bron: digitaal gemeentearchief Amsterdam.


Boven: het IJ met links het Centr. Station, St Nicolaaskerk en de Oude Kerkstoren, rechtsboven de Zuiderkerkstoren


NweZijdsvoorburgwal met Paleis        Rokin                      voor: Amstel         rechts:  Kloveniersburgwal en Zuiderkerk


Boven over de hele breedte: de Oudezijdsachterburgwal.
Onder: de Kloveniersburgwal met de Waag aan de Nieuwmarkt en rechts de Geldersekade

 

 

HOME